Kürdistan aşktır

Dini, dili, rengi ne olursa olsun Kürdistana ait herşey...

21 Haziran 2013 Cuma

İlk Kürtçe Şiir

Büyütmek için resme tıklayınız!

Ilk Kurdce Siir 

Hitit tabletindeki 4000 yıllık Kürtçe (Kırmanci) şarkı sözleri sayılmaz ise Kürt dili üzerine çalışanların Avesta’yı Kürt diline kaynaklık eden en eski metinler arasında gösterdiklerini söyleyebiliriz. Avesta’dan günümüze doğru geldikçe ise ilk yazılı Kürtçe kaynak olan Borazboz’a rastlanır.
Borazboz, Hewreman Kürt'lerinden. Malesef hakkında çok şey bilmiyoruz. Nasıl yaşamış, kimdir, kiminle evlidir; hiçbirini bilmiyoruz. Ancak bilinen bir şey var ki Borazboz eşine olan sevgisini Kürtçe ifade eden ve bunu mezar taşına yazdıracak kadar eşini seven bir gönül insanı.
Borazboz, MÖ 330 yılında İran’ın Hewreman bölgesinde yaşamış. Eşine yazdığı mezar taşının bulunduğu lahit, 1950 yılında İngiliz arkeologlar tarafından yapılan bir kazıda Hewreman kentinde bulunmuş.
Borazboz eşine yazdığı şiirde, aşkını Kürtçe ifade ediyor:

BİRLİKTE

Birlikte geçen günleri özlüyorum
Hele sabah çıkıp gidişimizi
Seninle dağlara çıkar, dolaşırdık
Birlikte söylerdik türkülerimizi

Ben o dağların ruhundan öğrenmiştim
Ta yürekten, candan, içli söylemeyi
Hem dağlarda, hem kırlar, hem sahralarda
El aman, medet aşkın elinden yani

İkimiz tam da tek bir gönül olmuşken
Sonbahar gelip böyle, ayırdı bizi

Ancak birlikte olunca küflenmez aşk
Ya bağır bir ses ver, ya da uyu hadi.

——————————————–
Zanyarên ku li ser zimanê kurdî dixebitin, her ku zimanê Avestayê ji xwe re mînak digrin û ber bi rojê me ve tên, berî zayînê di sedsala 4an de rastî Borazboz tên.
Borazboz, kurdekî Hewreman e. Di derhaqa wî de, ji bilî herêma ku lê jiyaye, çi agahiyekî din tune ye. Çî ye, çi kes e, çi karî dike, çend sal jiyaye… Yek ji vana nayê zanîn. Lê tiştek tê zanîn ku Borazboz kurdekî xweşmêr û dilînî ye û her weha ewil helbestvanê kurd e ku evîndariya xwe bi yek helbesta xwe ya kurdî gîhandiye roja me.
Borazboz, berî zayînê di sala 330an de li Hewreman jiyaye. Gora wî di sala 1950an de ji alî kolyarnasên Îngîlîz ve, li Hewremanê hatiîye dîtin.
Borazboz, ji hevjîna xwe re, ji jina xwe ya delal re, 2400 sal berî niha helbestekî bi kurdî nivîsandiye. 2400 sal berê bang li jina xwe kiriye û evîna xwe jê re weha gotiye:
BI HEVRE
Xwazdî ez tu hevre bin
Bi hevre herin xorînê
Wer dî bihêrin kotra bin
Bang dîn bi hevre narînê
Dwînî kotra hêra bûm
Awaz ji cîr dixwînê
Fîrabîl û beyaban
Hawar ji dest evînê
Ez tu watu yek dil wîn
Hêzan cwadi wînê
Vêra pêkra hifne wîn
Bircînê ya binvînê
——————————————–

Ufak tefek düzeltmelerle 
ALINTIDIR;

Bir çeviri denemesi de ben yapmaya çalışayım.. Öncelikle kelimelerin bu günkü karşılıklarını Türkçe ve Kürtçe olarak -kendi çapımda da olsa- açmaya çalışayım… Dizelerin çevirisinde beni biraz hoş göreceksiniz. Şiir yazma gibi bir edim içerisinde olmadım da pek

(Öncesinde bir küçük hatırlatma…Modern Kürtçe alfabede i Türkçedeki ı’nın karşılığı… î ise i’ nin karşılığıdır. Q Türkçede ki kalın K…. X ise KH derken ki gibi çıkmalı. Okunurken ona riayet edilmezse anlamsız kelimelerin ortaya çıkması doğaldır.)
Xwazdi: Bugünkü Kürtçe'yle (Kurmanci lehçesi için) xwazi (Türkçe karşılığı keşke)

Bi hevre bin = Bugünkü Kürtçe'yle uyuşuyor (Türkçe karşılığı beraber olalım)

Bi hevre herin= Bugünkü Kürtçe ile örtüşüyor (Beraber gidelim)

Xorin= Bugünkü Kürtçe'de (Diyarbakır yöresinde konuşulan Kürtçe için) tam karşılığını kaybetmiş olmasına rağmen sabah kahvaltısı için xwuruni tabiri halen kullanılmakta. Şimdi sabah kahvaltısına neden xwurini dedidiğimizi anlamış oluyorum bu şiirle.. (Türkçe karşılığı sabah)
O halde;

Xwazdî ez tu hevre bin … Keşke beraber olsak

Bi hevreherin xorînê ... Sabaha seninle yürüsek..
2. dizeler için şunları söyleyebiliyorum

Wer= Bugünkü kürtçede wer (Türkçe karşılığı gel)
bihêrin= Bugünkü Kürtçe'de herin ya da biçin. (Türkçe'de gidelim)
kotra bin: Günümüz Kürtçe'sinde qot ra bin (Dağı aşalım)
Bang= Kürtçe'de bang (Türkçe'de bağırmak veya çağırmak, çığırmak)

Dîn= Kürtçe'de din yada isim hali dan vermek anlamına gelir. “Bang dinses verelim, bağıralım olarak anlaşılmalıdır..
Bi hev re= Bugünkü Kürtçe'de de bi hev re, yani beraber anlamında yukarıda da söylediğimiz gibi..

Narîné= Bu günkü Kürtçe'de de Narîné.. Türkçesi narin veya narinim..Zarif ya da..

O halde çeviriyi yapmaya çalışalım;

Wer dî bihêrin kotra bin
Bang dîn bi hevre narînê
Gel seninle dağları aşalım
Türküler eşliğinde narinim
3. dizeler için konuşalım..

Dwînî= Bugünkü Kürtçe'de dibînî (Türkçesi görüyorsun)

Kot ra = Bugünkü Kürtçe'de qot ra (Türkçede kot yamaç, dağ anlamında kullanılır)(gerçekte Kürtçe'ye q’nun (yani en bariz örneği pekaka derken çıkan k sesi) arap etkisiyle dahil olduğu söylenir. Yani eski Kürtçe'de Q (ka)’ya rastlanmaz )

Héra bum = Kürtçe'de (Diyarbakır yöresi (Kurmanç'çasında) Herîn gitmek anlamına gelir eğer Borazboz bugün yaşasaydı herhalde şöyle derdi Dibînî qot ra çum. Héra bugünkü Kürtçe'de bozulmuş bir fiil köküne tekabul eder. Biz gideceğiz derken em dé herin deriz ama biz gittik demek istersekem çun deriz. Yani herin‘ın geçmiş zamanı çun‘ dur.
Awaz= Bugünkü Kürtçe'de awaz..(Türkçede içten gelen ses, nağme, yakarış)

Ji cîr= Bugünkü Kürtçe söylenişi ile ji ceger.. Türkçede ciğerden, yürekten olarak anlaşılabilir..Burada enterasan bir şey söz konusu Diyarbakır ve yöresi Kürtçe'si önce cir kelimesini unutmuş sonrasında aynı kelimeyi belki de farsçadan ceger olarak geri almıştır..

dixwînê= Bu günkü Kürtçede o mısraya yerleştireceğimiz kelime dixwîne olurdu..(Türkçede okumak)
O halde 3. dizeleri çevirelim

Dwînî kotra hêra bûm
Awaz ji cîr dixwînê


Yamaca doğru yönelirken
Nasıl da derinden inliyorum
***Belki devam edebilir***

Tepkiler:

0 yorum:

Yorum Gönder

Blogger Tricks

http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3692835353982365267#overview/src=dashboard